πρωτεΐνη Tag

Διατροφή και Καρκίνος

“Διατροφή και καρκίνος”: Πώς μπορείτε να την διαχειριστείτε κατά τη διάρκεια μιας θεραπείας, αλλά και πώς μετά το πέρας αυτής;

Διατροφή και Καρκίνος: κατά τη διάρκεια των θεραπειών

Άτομα με διάγνωση καρκίνου που υποβάλλονται σε θεραπείες (ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία, χειρουργείο, ορμονοθεραπεία) μπορεί να εμφανίσουν παρενέργειες που σχετίζονται με τη θρέψη. Επίσης είναι σημαντικό να τρεφόμαστε όσο πιο υγιεινά γίνεται, για τη βέλτιστη λειτουργία της θεραπείας.

Σε περίπτωση που δεν υπάρχει κάποιο σύμπτωμα που να προέρχεται από τις θεραπείες (κόπωση, απώλεια όρεξης, αλλαγές στη γεύση) και δεν υπάρχει απώλεια βάρους, τότε ακολουθήστε τις παρακάτω συμβουλές:

  • Διατηρήστε ένα σταθερό βάρος κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Ακόμη και αν το βάρος σας είναι αυξημένο, είναι πολύ σημαντικό να μην υπάρχει απώλεια βάρους στη θεραπεία.
  • Καταναλώστε άφθονα φρούτα και λαχανικά (ΠΡΟΣΟΧΗ στο πολύ καλό πλύσιμο!), ολικής άλεσης προϊόντα και όσπρια. Αποφύγετε το γκρειπφρουτ.
  • Καταναλώστε με μέτρο παστεριωμένα γαλακτοκομικά και τυριά. Να αποφεύγετε τυριά που παράγονται από μη-παστεριωμένο γάλα, όπως το μπρι και τα μπλε τυριά.
  • Καταναλώστε άπαχο λευκό και κόκκινο κρέας, και λιπαρά ψάρια που να έχετε μαγειρέψει καλά. Αποφύγετε τα ωμά ψάρια (σολομός, προϊόντα πατέ).
  • Αποφύγετε το αλκοόλ.
  • Διακόψτε το κάπνισμα.
  • Εντάξτε ήπια δραστηριότητα (π.χ. 30-45 λεπτά περπάτημα καθημερινά).
  • Αποφύγετε τη χρήση συμπληρωμάτων διατροφής. Συστήνεται η χρήση συμπληρωμάτων, με μέτρο, μόνο σε περίπτωση παρενεργειών.

Στόχος είναι η επαρκής θρέψη και η υποστήριξη της θεραπείας.

Στην περίπτωση χημειοθεραπείας, είναι αυξημένος ο κίνδυνος μολύνσεων:

  • Πλένετε πολύ καλά τα χέρια σας πριν κάθε παρασκευή γεύματος
  • Ελέγξτε ότι τα τρόφιμα καταναλώνονται πριν την ημερομηνία λήξης.
  • Πλένετε πολύ καλά τα φρούτα και τα λαχανικά
  • Μαγειρεύετε πολύ καλά κρέας, ψάρια, αυγά
  • Καταναλώστε παστεριωμένα γαλακτοκομικά
  • Αποφύγετε έτοιμα τρόφιμα / γεύματα με ωμό κρέας ή ψάρι ή λαχανικά
  • Αποθηκεύστε τρόφιμα στη σωστή θερμοκρασία. Αποψύξτε και ξαναζεστάνετε με προσοχή.

Πιθανές παρενέργειες και πώς να τις αντιμετωπίσετε:

Απώλεια Όρεξης

  • Ρυθμίζω τις ώρες και το μέρος που τρώω
    • Ο καθένας είναι διαφορετικός. Πειραματιστείτε τι μπορείτε να ανεχτείτε. Αν δε μπορείτε να ανεχτείτε μεγάλα γεύματα, τότε προσπαθείστε να τρώτε μικρά και συχνά γεύματα (π.χ. 5-6 γεύματα την ημέρα). Αν δε μπορείτε τα συχνά γεύματα, επιλέξτε πιο λίγα γεύματα τα οποία είναι πλούσια σε θερμίδες (π.χ. smoothies με παστριωμένο γάλα, σούπες με κρέμα, επιπλέον ελαιόλαδο στο φαγητό)
    • Αποφύγετε το νερό κατά τη διάρκεια των γευμάτων, αν αυτό σας φουσκώνει.
    • Ένας ήσυχος χώρος, με ή χωρίς μουσική, ίσως βοηθήσει.
    • Κάντε το πιάτο σας πιο όμορφο με έξτρα διακόσμηση (π.χ. μυρωδικά)
    • Κάθε μπουκιά μετράει!
  • Επιλέγω τα γεύματά μου
    • Είναι δύσκολο να ξέρουμε τι θέλουμε να φάμε, όμως γεύματα που τρώγαμε με ευχαρίστηση στο παρελθόν μπορεί να τα φάμε και τώρα πιο εύκολα!
    • Καταναλώστε όποιο φαγητό θέλετε, όταν θέλετε, ιδίως όταν η όρεξη είναι καλύτερη
    • Προσθέστε δυνατές γεύσεις που μπορεί να σας αυξήσουν την όρεξη όπως μπαχαρικά, μυρωδικά στα γεύματα και δυνατός καφές
  • Φροντίζω τον εαυτό μου
    • Η ήπια άσκηση αυξάνει την όρεξη.
    • Διακόψτε το κάπνισμα.

Αλλαγές στη Γεύση

  • Φροντίζω την υγιεινή του στόματός μου
    • Πίνετε άφθονο νερό
    • Βουτσίστε πολύ τακτικά τα δόντια
  • Επιλέγω τα γεύματά μου
    • Τρόφιμα που πλέον δεν ταιριάζουν στη γεύση μπορείτε να τα αφήσετε στην άκρη για λίγο και να τα εισάγετε πάλι αργότερα
    • Κρύα φαγητά ίσως είναι πιο ευχάριστα από τα ζεστά φαγητά
    • Αν το φαγητό έχει μεταλλική γεύση, αποφύγετε τα τρόφιμα σε κονσέρβες. Επίσης αποφύγετε το μαγείρεμα με μεταλλικά αντικείμενα.
  • Προσθέτω γεύση στα γεύματά μου
    • Πίκλες, μουστάρδς, ξίδι, σάλτσες στις σαλάτες, χυμός λεμόνι, βότανα, καρυκεύματα, μπαχαρικά, μυρωδικά – ΟΛΑ ΘΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ!
    • Μαρινάρετε το κρέας με δενδρολίβανο, θυμάρι και δυόσμο // σκόρδο και τζίντζερ // βασιλικό, χυμό λεμόνι και τσίλι
    • Μαρινάρετε το ψάρι με άνιθο, λεμόνι, μαϊντανό και κόλιανδρο
    • Λαχανικά με έντονη γεύση είναι η ντομάτα, τα κρεμμύδια και τα πράσα
    • Εσπεριδοειδή και φρούτα με έντονη γεύση όπως το λεμόνι θα βοηθήσουν.

Κόπωση

  • Άσκηση: Όσο περίεργο και αν ακούγεται, η ήπια άσκηση βοηθά στη βελτίωση του αισθήματος κόπωσης. Συμβουλευτείτε το γιατρό σας και ένα είδικό σε θέματα άσκησης και ξεκινήστε μία ήπια μορφή δραστηριότητας.
  • Ζητήστε βοήθεια στην παρασκευή γευμάτων αντί να τα μαγειρέψετε εσείς.
  • Μαγειρέψτε εσείς ή οι οικείοι σας μεγάλα γεύματα και αποθηκεύστε σε ψυγείο και καταψύκτη.
  • Καταναλώστε έτοιμα γεύματα – όμως προσοχή στην ποιότητά τους!
  • Διατηρείστε ένα καλό πλάνο διατροφής και ενυδάτωσης.

Ναύτια

Η ναυτία μπορεί να είναι σύμπτωμα τόσο του καρκίνου όσο και των θεραπειών.

  • Επιλέγω τα γεύματά μου
    • Μικρά, ελαφριά γεύματα ή σνακ γίνονται πιο ανεκτά
    • Προτιμείστε «στεγνά» σνακ όπως κρακερ, παξιμάδια, κριτσίνια, αποξ. φρούτα
    • Η πιπερόριζα (τζίντζερ) και ο δυόσμος έχει φανεί πως βοηθούν έναντι της ναυτίας
    • Αν σας ενοχλεί η οσμή του φαγητού, προτιμείστε κρύα γεύματα και σνακ.
    • Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα τρόφιμα που ενοχλούν – ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός. Καταναλώστε αυτό που μπορείτε να ανεχτείτε.
  • Πίνω αρκετό νερό
    • Ανθρακούχα και κρύα ροφήματα είναι καλύτερα ανεκτά.
    • Το γάλα φαίνεται πως βοηθά το στομάχι να «στρώσει».
  • Ρυθμίζω τις ώρες και το μέρος που τρώω
    • Καθίστε σε ένα μέρος με επαρκή αερισμό, σε περίπτωση που σας ενοχλούν οι οσμές του φαγητού
    • Το άγχος αυξάνει το αίσθημα της ναυτίας, οπότε είναι σημαντικό να υπάρχει ηρεμία κατά την κατανάλωση γεύματος
  • Καλύτερα να αποφύγετε
    • Τηγανητά, λιπαρά τρόφιμα
    • Φαγητό με πολλά μπαχαρικά και μυρωδικά
    • Ροφήματα με καφεΐνη
    • Αλκοόλ

Διατροφή και καρκίνος: Μετά τη θεραπεία

Μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, στόχος είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής, η «επιστροφή στην κανονικότητα» και η μείωση του κινδύνου επανεμφάνισης καρκίνου.

Η ισορροπημένη διατροφή και η αποφυγή διατροφικών συμπληρωμάτων είναι οι βασικοί κανόνες που πρέπει να ακολουθούν τα άτομα αυτά.

Οδηγίες:

  • Διατηρείστε ένα φυσιολογικό βάρος και αποφύγετε τις απότομες αυξομειώσεις.
  • Κινηθείτε περισσότερο. Το οφέλη της άσκησης / κίνησης είναι πολλά περισσότερα από τον έλεγχο βάρους. Η άσκηση βελτιώνει τη λειτουργία της καρδιάς και των πνευμόνων, μας χαρίζει ευεξία και βελτιώνει την ψυχολογία. Εντάξτε ήπια δραστηριότητα (π.χ. 30-45 λεπτά περπάτημα καθημερινά).
  • Καταναλώστε άφθονα φρούτα, λαχανικά, ολικής άλεσης προϊόντα και όσπρια.
  • Αποφύγετε το γρήγορο, επεξεργασμένο φαγητό.
  • Αποφύγετε τα τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη (π.χ. έτοιμοι χυμοί, γλυκά).
  • Περιορίστε το κόκκινο κρέας (350 – 500 γραμμάρια / ημέρα) και αποφύγετε τα επεξεργασμένα κρέατα.
  • Αποφύγετε το αλκοόλ.
  • Διακόψτε το κάπνισμα.
  • Αποφύγετε τη χρήση συμπληρωμάτων διατροφής. Συστήνεται η χρήση συμπληρωμάτων, με μέτρο, μόνο σε περίπτωση παρενεργειών των θεραπειών.

Πηγή: World Cancer Research Fund, 2021 (https://www.wcrf.org/)

Γονιμότητα και Διατροφή: Πώς μπορεί να βοηθήσει;

Η ισορροπημένη διατροφή αλλά κι ένας βοηθητικός τρόπος ζωής μπορούν να βελτιώσουν τη γονιμότητα γυναικών και αντρών! Πιο συγκεκριμένα:

Αντιοξειδωτικά συστατικά

Όπως το φυλλικό οξύ και ο ψευδάργυρος φαίνεται να παίζουν θετικό ρόλο στη γονιμότητα και για τα δύο φύλα. Γενικά τρόφιμα όπως τα φρούτα και τα λαχανικά, οι ξηροί καρποί αλλά και τα ολικής άλεσης σιτηρά είναι γεμάτα αντιοξειδωτικά που ενισχύουν τον οργανισμό μας. Ανάμεσα σε αυτά βρίσκονται οι βιταμίνες C και Ε, το φυλλικό οξύ, η λουτεΐνη κ.α.

Σύνθετους υδατάνθρακες αντί για επεξεργασμένους

Το είδος των υδατανθράκων, όπως και η ποσότητά τους, ειδικά σε άτομα με σύνδρομο πολυκυτικών ωοθηκών, φαίνεται να είναι σημαντικά στοιχεία. Μία διατροφή χαμηλών υδατανθράκων (~45% των ενεργειακών σου αναγκών) συμβάλλει σε ένα υγιές βάρος. Ταυτόχρονα, μειώνει τα επίπεδα ινσουλίνης, βοηθώντας παράλληλα στη τακτικότητα του κύκλου.

Επιπλέον, είναι σημαντικό να αποφεύγουμε τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες από ζαχαρούχα τρόφιμα και ροφήματα, επεξεργασμένα σιτηρά όπως λευκά ζυμαρικά, ψωμί και ρύζι. Οι υδατάνθρακες αυτοί απορροφώνται γρήγορα από τον οργανισμό μας προκαλώντας αιχμές στα επίπεδα ινσουλίνης στο αίμα. Διατηρώντας υψηλή την ινσουλίνη, ενδεχομένως να δοθεί σήμα για χαμηλότερη παραγωγή των αναπαραγωγικών ορμονών (παρόμοια χημική σύνθεση). Κι αυτό πιθανό να φέρει έλλειψη ωρίμανσης ωαρίων και ωορρηξίας.

Αρκετή πρωτεΐνη

Πες ναι στην πρωτεΐνη, δίνοντας έμφαση και σε φυτικές πηγές! Απόφυγε τη μονότονη και τακτική κατανάλωση κρέατος. Αντί αυτού πρόσθεσε πρωτεΐνη και μέσα από τα όσπρια, τους ξηρούς καρπούς αλλά και τα ψάρια.

Καλό προφίλ λιπαρών

Πες όχι στα trans λιπαρά. Και για την υγεία σου, στην προκειμένη όμως και για τη γονιμότητα! Μελέτες συνδέουν την αυξημένη κατανάλωση trans λιπαρών και τη μειωμένη κατανάλωση ακόρεστων (καλών) λιπαρών με την υπογονιμότητα, τόσο στους άντρες όσο και στις γυναίκες. Επιλογές που είναι καλό να περιορίσεις λοιπόν είναι τα τηγανητά, τα επεξεργασμένα τρόφιμα και έτοιμα αρτοπαρασκευάσματα.

Πλήρη γαλακτοκομικά;

Μελέτη του 2007 διαπίστωσε ότι οι γυναίκες που κατανάλωναν μία ή περισσότερες μερίδες από πλήρη γαλακτοκομικά την ημέρα είχαν 27% λιγότερες πιθανότητες υπογονιμότητας. Κι επειδή το αποτέλεσμα αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη στροφή προς άπαχα γαλακτοκομικά για καλύτερη υγεία, δοκίμασε να αντικαταστήσεις μία από τις επιλογές σου μέσα στη μέρα. Για παράδειγμα ένα ποτήρι πλήρες γάλα ή ένα κεσεδάκι γιαούρτι.

Χαμηλή πρόσληψη καφεΐνης και αλκοόλ

Περιόρισε την καφεΐνη από τον καφέ ή/και άλλα ροφήματα (τσάι, σοκολάτα, αναψυκτικά τύπου κόλα) στα 200 με 300mg που είναι 2 με 3 ποτήρια καφέ την ημέρα. Μείωσε και το αλκοόλ όσο το δυνατόν περισσότερο, σίγουρα το μέτρο είναι κι εδώ η απάντηση.

Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους

Το βάρος είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας όσον αφορά τη γονιμότητα και για τα δύο φύλα. Είτε είναι πολύ χαμηλό, είτε υψηλό σχετίζεται με αυξημένη υπογονιμότητα. Αυτό συμβαίνει επειδή η ποσότητα του λίπους που υπάρχει στο σώμα μας επηρεάζει τη λειτουργία του αναπαραγωγικού κύκλου.

Μέτριας έντασης άσκηση

Η άσκηση έχει πολλά οφέλη για την υγείας μας, ανάμεσά τους και η θετική επίδραση στη γονιμότητα. Το κλειδί εδώ είναι η ισορροπία, μιας που η απότομη και μεγάλη αύξηση της σωματικής δραστηριότητας μπορεί να επηρεάσει την ενεργειακή ισορροπία στον οργανισμό σου, άρα και το αναπαραγωγικό σύστημα.

Λήψη συμπληρωμάτων (φυλλικό, Β12, ω3, χολίνη)

Συζήτησε με τον ιατρό σου ώστε να ενισχύσεις τον οργανισμό σου, εάν είναι απαραίτητο, με θρεπτικά συστατικά όπως φυλλικό οξύ, βιταμίνη Β12, ω3 λιπαρά, χολίνη κ.α.

Γονιμότητα και Διατροφή: ποια είναι τα συμπεράσματα;

Η ισορροπημένη διατροφή, κοντά στο Μεσογειακό Πρότυπο, και η πραγματοποίηση θετικών αλλαγών στον τρόπο ζωής μπορούν να βοηθήσουν στην ενίσχυση της γονιμότητας αλλά και στην προετοιμασία του σώματος για την εγκυμοσύνη. Όπως θα έχεις καταλάβει ήδη, το θέμα είναι αρκετά σύνθετο. Ξεκίνα με μικρές νέες συνήθειες από σήμερα κιόλας και δώσε προσοχή ποιον θα εμπιστευτείς. Προτροπές για συγκεκριμένα τρόφιμα/πλάνα διατροφής ή απαγορεύσεις ολόκληρων ομάδων τροφίμων συνήθως δε βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα. Μίλησε με έναν επαγγελματία υγείας για να κάνεις τις καλύτερες – για εσένα – επιλογές!

Νηστεία και διατροφή: τα 4 θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται την προσοχή μας

Το Πάσχα πλησιάζει και όλο και περισσότεροι θα ξεκινήσουν μία μορφή νηστείας. Τι πρέπει όμως να προσέχουμε ώστε η διατροφή μας να είναι πλήρης για όσο καιρό νηστεύουμε, είτε αυτό είναι 40 ημέρες, είτε τη Μεγάλη Εβδομάδα; Ενδείκνυται η νηστεία για όλους;

 

Εδώ πρέπει να τονιστεί ότι η νηστεία αποκλείει κάποια τρόφιμα από τη διατροφή, αυτό όμως δεν εξασφαλίζει την απώλεια βάρους. Οπότε όσοι σκέφτονται ότι η νηστεία θα τους βοηθήσει να χάσουν βάρος, χρειάζεται να αναθεωρήσουν. Και αυτό γιατί η έλλειψη κρέατος και τυριού μπορεί να οδηγήσει σε υπερκατανάλωση άλλων τροφών που προκαλούν μικρότερο κορεσμό. Τέτοιες τροφές είναι το ψωμί και άλλα αμυλούχα, οι ξηροί καρποί, το μέλι και άλλα.  Φυσικά, αν κάποιος επιθυμεί να νηστέψει, μπορεί να σχεδιαστεί έτσι το διαιτολόγιό του ώστε να επιτευχθεί και απώλεια βάρους.

 

Τα σημαντικότερα θρεπτικά συστατικά που μπορεί να μην καλύπτονται οι ανάγκες τους είναι:

 

  1. H πρόσληψη πρωτεΐνης. Η πρωτεΐνη είναι το μακροθρεπτικό συστατικό που αποκλείεται σε μεγαλύτερο βαθμό από τη διατροφή όταν κάποιος νηστεύει. Οι κύριες πηγές πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας (που περιέχει δηλαδή όλα τα απαραίτητα αμινοξέα) είναι το κρέας, το ψάρι και το τυρί. Όταν δεν νηστεύουμε από τυρί, προσπαθούμε να προσλαμβάνουμε γιαούρτι και γάλα καθημερινά και να συνοδεύουμε το φαγητό μας με λίγο τυρί. Όταν όμως νηστεύουμε και από τυρί χρειάζεται να λάβουμε πρωτεΐνη μέσω των θαλασσινών που αποτελούν πηγή πρωτεΐνης ή συνδυάζοντας όσπρια με σιτηρά (π.χ. φακόρυζο, ψωμί με φασόλια κτλ) καθώς αυτές οι δύο ομάδες περιέχουν διαφορετικά αμινοξέα και συνδυασμένες μπορούν να μας δώσουν όσα χρειαζόμαστε.
  2. Η πρόσληψη ασβεστίου. Αποκλείοντας τα γαλακτοκομικά, αποκλείουμε τις κυριότερες πηγές ασβεστίου από τη διατροφή μας. Και ενώ κάτι τέτοιο δεν θεωρείται επικίνδυνο όταν συμβαίνει για μικρά χρονικά διαστήματα, καλό είναι να γνωρίζουμε ότι πηγές ασβεστίου αποτελούν και τα πράσινα λαχανικά, κυρίως το μπρόκολο και το σπανάκι, τα αμύγδαλα και τα αποξηραμένα σύκα.
  3. Η πρόσληψη σιδήρου και βιταμίνης Β12. Ο μη αιμικός σίδηρος (αυτός δηλαδή που βρίσκεται στα φυτικής προέλευσης τρόφιμα) απορροφάται σε πολύ μικρό βαθμό από τον οργανισμό. Ωστόσο, η βιταμίνη C μπορεί να αυξήσει την απορρόφηση του, οπότε συνδυάστε το φαγητό σας με χυμό πορτοκάλι και προσθέστε πιπεριές στο φαγητό. Ακόμα και τότε όμως η πρόσληψη σιδήρου δεν είναι αρκετή, ειδικά όταν προυπάρχει έλλειψη, όπως στη σιδηροπενική αναιμία. Οι ανάγκες σε βιταμίνη Β12 επίσης δεν μπορούν να καλυφθούν στη νηστεία, οπότε σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο έλλειψης θα πρέπει να τίθεται θέμα λήψης συμπληρώματος.
  4. Η πρόσληψη λιπαρών οξέων. Αναφέρομαι κυρίως στην απόκλιση του ελαιολάδου από τη διατροφή, ταν γίνεται για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Στις περιπτώσεις αυτές, ή και σε μεμονομένες ημέρες μη κατανάλωσεις ελαιολάδου, προτείνεται η πρόσληψη ξηρών καρπών, ελιών και αβοκάντο.

 

Προσοχή όμως, γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού, μικρά παιδιά, άτομα με σοβαρή σιδηροπενική αναιμία και άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη θα πρέπει να αποθαρρύνονται από τη νηστεία.

 

 

 

 

Φωτογραφία από <a href=”https://www.freepik.com/free-photo/raw-ripe-different-vegetables_1443324.htm”>Designed by Freepik</a>