ναυτία Tag

Διατροφή και Καρκίνος

“Διατροφή και καρκίνος”: Πώς μπορείτε να την διαχειριστείτε κατά τη διάρκεια μιας θεραπείας, αλλά και πώς μετά το πέρας αυτής;

Διατροφή και Καρκίνος: κατά τη διάρκεια των θεραπειών

Άτομα με διάγνωση καρκίνου που υποβάλλονται σε θεραπείες (ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία, χειρουργείο, ορμονοθεραπεία) μπορεί να εμφανίσουν παρενέργειες που σχετίζονται με τη θρέψη. Επίσης είναι σημαντικό να τρεφόμαστε όσο πιο υγιεινά γίνεται, για τη βέλτιστη λειτουργία της θεραπείας.

Σε περίπτωση που δεν υπάρχει κάποιο σύμπτωμα που να προέρχεται από τις θεραπείες (κόπωση, απώλεια όρεξης, αλλαγές στη γεύση) και δεν υπάρχει απώλεια βάρους, τότε ακολουθήστε τις παρακάτω συμβουλές:

  • Διατηρήστε ένα σταθερό βάρος κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Ακόμη και αν το βάρος σας είναι αυξημένο, είναι πολύ σημαντικό να μην υπάρχει απώλεια βάρους στη θεραπεία.
  • Καταναλώστε άφθονα φρούτα και λαχανικά (ΠΡΟΣΟΧΗ στο πολύ καλό πλύσιμο!), ολικής άλεσης προϊόντα και όσπρια. Αποφύγετε το γκρειπφρουτ.
  • Καταναλώστε με μέτρο παστεριωμένα γαλακτοκομικά και τυριά. Να αποφεύγετε τυριά που παράγονται από μη-παστεριωμένο γάλα, όπως το μπρι και τα μπλε τυριά.
  • Καταναλώστε άπαχο λευκό και κόκκινο κρέας, και λιπαρά ψάρια που να έχετε μαγειρέψει καλά. Αποφύγετε τα ωμά ψάρια (σολομός, προϊόντα πατέ).
  • Αποφύγετε το αλκοόλ.
  • Διακόψτε το κάπνισμα.
  • Εντάξτε ήπια δραστηριότητα (π.χ. 30-45 λεπτά περπάτημα καθημερινά).
  • Αποφύγετε τη χρήση συμπληρωμάτων διατροφής. Συστήνεται η χρήση συμπληρωμάτων, με μέτρο, μόνο σε περίπτωση παρενεργειών.

Στόχος είναι η επαρκής θρέψη και η υποστήριξη της θεραπείας.

Στην περίπτωση χημειοθεραπείας, είναι αυξημένος ο κίνδυνος μολύνσεων:

  • Πλένετε πολύ καλά τα χέρια σας πριν κάθε παρασκευή γεύματος
  • Ελέγξτε ότι τα τρόφιμα καταναλώνονται πριν την ημερομηνία λήξης.
  • Πλένετε πολύ καλά τα φρούτα και τα λαχανικά
  • Μαγειρεύετε πολύ καλά κρέας, ψάρια, αυγά
  • Καταναλώστε παστεριωμένα γαλακτοκομικά
  • Αποφύγετε έτοιμα τρόφιμα / γεύματα με ωμό κρέας ή ψάρι ή λαχανικά
  • Αποθηκεύστε τρόφιμα στη σωστή θερμοκρασία. Αποψύξτε και ξαναζεστάνετε με προσοχή.

Πιθανές παρενέργειες και πώς να τις αντιμετωπίσετε:

Απώλεια Όρεξης

  • Ρυθμίζω τις ώρες και το μέρος που τρώω
    • Ο καθένας είναι διαφορετικός. Πειραματιστείτε τι μπορείτε να ανεχτείτε. Αν δε μπορείτε να ανεχτείτε μεγάλα γεύματα, τότε προσπαθείστε να τρώτε μικρά και συχνά γεύματα (π.χ. 5-6 γεύματα την ημέρα). Αν δε μπορείτε τα συχνά γεύματα, επιλέξτε πιο λίγα γεύματα τα οποία είναι πλούσια σε θερμίδες (π.χ. smoothies με παστριωμένο γάλα, σούπες με κρέμα, επιπλέον ελαιόλαδο στο φαγητό)
    • Αποφύγετε το νερό κατά τη διάρκεια των γευμάτων, αν αυτό σας φουσκώνει.
    • Ένας ήσυχος χώρος, με ή χωρίς μουσική, ίσως βοηθήσει.
    • Κάντε το πιάτο σας πιο όμορφο με έξτρα διακόσμηση (π.χ. μυρωδικά)
    • Κάθε μπουκιά μετράει!
  • Επιλέγω τα γεύματά μου
    • Είναι δύσκολο να ξέρουμε τι θέλουμε να φάμε, όμως γεύματα που τρώγαμε με ευχαρίστηση στο παρελθόν μπορεί να τα φάμε και τώρα πιο εύκολα!
    • Καταναλώστε όποιο φαγητό θέλετε, όταν θέλετε, ιδίως όταν η όρεξη είναι καλύτερη
    • Προσθέστε δυνατές γεύσεις που μπορεί να σας αυξήσουν την όρεξη όπως μπαχαρικά, μυρωδικά στα γεύματα και δυνατός καφές
  • Φροντίζω τον εαυτό μου
    • Η ήπια άσκηση αυξάνει την όρεξη.
    • Διακόψτε το κάπνισμα.

Αλλαγές στη Γεύση

  • Φροντίζω την υγιεινή του στόματός μου
    • Πίνετε άφθονο νερό
    • Βουτσίστε πολύ τακτικά τα δόντια
  • Επιλέγω τα γεύματά μου
    • Τρόφιμα που πλέον δεν ταιριάζουν στη γεύση μπορείτε να τα αφήσετε στην άκρη για λίγο και να τα εισάγετε πάλι αργότερα
    • Κρύα φαγητά ίσως είναι πιο ευχάριστα από τα ζεστά φαγητά
    • Αν το φαγητό έχει μεταλλική γεύση, αποφύγετε τα τρόφιμα σε κονσέρβες. Επίσης αποφύγετε το μαγείρεμα με μεταλλικά αντικείμενα.
  • Προσθέτω γεύση στα γεύματά μου
    • Πίκλες, μουστάρδς, ξίδι, σάλτσες στις σαλάτες, χυμός λεμόνι, βότανα, καρυκεύματα, μπαχαρικά, μυρωδικά – ΟΛΑ ΘΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ!
    • Μαρινάρετε το κρέας με δενδρολίβανο, θυμάρι και δυόσμο // σκόρδο και τζίντζερ // βασιλικό, χυμό λεμόνι και τσίλι
    • Μαρινάρετε το ψάρι με άνιθο, λεμόνι, μαϊντανό και κόλιανδρο
    • Λαχανικά με έντονη γεύση είναι η ντομάτα, τα κρεμμύδια και τα πράσα
    • Εσπεριδοειδή και φρούτα με έντονη γεύση όπως το λεμόνι θα βοηθήσουν.

Κόπωση

  • Άσκηση: Όσο περίεργο και αν ακούγεται, η ήπια άσκηση βοηθά στη βελτίωση του αισθήματος κόπωσης. Συμβουλευτείτε το γιατρό σας και ένα είδικό σε θέματα άσκησης και ξεκινήστε μία ήπια μορφή δραστηριότητας.
  • Ζητήστε βοήθεια στην παρασκευή γευμάτων αντί να τα μαγειρέψετε εσείς.
  • Μαγειρέψτε εσείς ή οι οικείοι σας μεγάλα γεύματα και αποθηκεύστε σε ψυγείο και καταψύκτη.
  • Καταναλώστε έτοιμα γεύματα – όμως προσοχή στην ποιότητά τους!
  • Διατηρείστε ένα καλό πλάνο διατροφής και ενυδάτωσης.

Ναύτια

Η ναυτία μπορεί να είναι σύμπτωμα τόσο του καρκίνου όσο και των θεραπειών.

  • Επιλέγω τα γεύματά μου
    • Μικρά, ελαφριά γεύματα ή σνακ γίνονται πιο ανεκτά
    • Προτιμείστε «στεγνά» σνακ όπως κρακερ, παξιμάδια, κριτσίνια, αποξ. φρούτα
    • Η πιπερόριζα (τζίντζερ) και ο δυόσμος έχει φανεί πως βοηθούν έναντι της ναυτίας
    • Αν σας ενοχλεί η οσμή του φαγητού, προτιμείστε κρύα γεύματα και σνακ.
    • Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα τρόφιμα που ενοχλούν – ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός. Καταναλώστε αυτό που μπορείτε να ανεχτείτε.
  • Πίνω αρκετό νερό
    • Ανθρακούχα και κρύα ροφήματα είναι καλύτερα ανεκτά.
    • Το γάλα φαίνεται πως βοηθά το στομάχι να «στρώσει».
  • Ρυθμίζω τις ώρες και το μέρος που τρώω
    • Καθίστε σε ένα μέρος με επαρκή αερισμό, σε περίπτωση που σας ενοχλούν οι οσμές του φαγητού
    • Το άγχος αυξάνει το αίσθημα της ναυτίας, οπότε είναι σημαντικό να υπάρχει ηρεμία κατά την κατανάλωση γεύματος
  • Καλύτερα να αποφύγετε
    • Τηγανητά, λιπαρά τρόφιμα
    • Φαγητό με πολλά μπαχαρικά και μυρωδικά
    • Ροφήματα με καφεΐνη
    • Αλκοόλ

Διατροφή και καρκίνος: Μετά τη θεραπεία

Μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, στόχος είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής, η «επιστροφή στην κανονικότητα» και η μείωση του κινδύνου επανεμφάνισης καρκίνου.

Η ισορροπημένη διατροφή και η αποφυγή διατροφικών συμπληρωμάτων είναι οι βασικοί κανόνες που πρέπει να ακολουθούν τα άτομα αυτά.

Οδηγίες:

  • Διατηρείστε ένα φυσιολογικό βάρος και αποφύγετε τις απότομες αυξομειώσεις.
  • Κινηθείτε περισσότερο. Το οφέλη της άσκησης / κίνησης είναι πολλά περισσότερα από τον έλεγχο βάρους. Η άσκηση βελτιώνει τη λειτουργία της καρδιάς και των πνευμόνων, μας χαρίζει ευεξία και βελτιώνει την ψυχολογία. Εντάξτε ήπια δραστηριότητα (π.χ. 30-45 λεπτά περπάτημα καθημερινά).
  • Καταναλώστε άφθονα φρούτα, λαχανικά, ολικής άλεσης προϊόντα και όσπρια.
  • Αποφύγετε το γρήγορο, επεξεργασμένο φαγητό.
  • Αποφύγετε τα τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη (π.χ. έτοιμοι χυμοί, γλυκά).
  • Περιορίστε το κόκκινο κρέας (350 – 500 γραμμάρια / ημέρα) και αποφύγετε τα επεξεργασμένα κρέατα.
  • Αποφύγετε το αλκοόλ.
  • Διακόψτε το κάπνισμα.
  • Αποφύγετε τη χρήση συμπληρωμάτων διατροφής. Συστήνεται η χρήση συμπληρωμάτων, με μέτρο, μόνο σε περίπτωση παρενεργειών των θεραπειών.

Πηγή: World Cancer Research Fund, 2021 (https://www.wcrf.org/)