Xρόνια δυσκοιλιότητα και διατροφή: Νέες κατευθυντήριες οδηγίες
Ένα ζήτημα που απασχολεί μεγάλη μερίδα του πληθυσμού είναι η δυσκοιλιότητα. Μπορεί να εκδηλώνεται για μεμονομένα χρονικά διαστήματα ή να μας ταλαιπωρεί διαρκώς. Πρόσφατα δημοσιεύτηκαν νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας και, όπως ήταν αναμενόμενο, η διατροφή έχει σημαντικό ρόλο στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Πώς ορίζεται η δυσκοιλιότητα;
Η δυσκοιλιότητα χαρακτηρίζεται από μη ικανοποιητική αφόδευση, η οποία οφείλεται σε αραιές κενώσεις, δύσκολη διέλευση των κοπράνων ή και τα δύο. Όταν παρατηρούμε τέτοια διαταραχή για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ακόμα και χρόνια, τότε ονομάζεται χρόνια δυσκοιλιότητα και έχει αρνητική επίδραση στην ποιότητα ζωής. Η χρόνια δυσκοιλιότητα συνήθως διαγιγνώσκεται με τα Κριτήρια Ρώμης από γαστρεντερολόγο.
Τι ίσχυε έως τώρα με τη διατροφή και τι αλλάζει;
Η κύρια διατροφική αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας ήταν έως τώρα η αύξηση των φυτικών ινών από τη δίαιτα (από ολικής άλεσης δημητριακά, φρούτα, λαχανικά, όσπρια, καρπούς) και η αύξηση της κατανάλωσης νερού. Αυτό όμως φάνηκε ότι δεν βοηθούσε μεγάλη μερίδα ατόμων με δυσκοιλιότητα. Πλέον, αυτό αλλάζει και, για την ακρίβεια, οι οδηγίες γίνονται πιο συγκεκριμένες, με στόχο την πιο άμεση εφαρμογή τους στην καθημερινότητά μας και την ανακούφιση από τα συμπτώματα της δυσκοιλιότητας.
Τι λένε οι νέες οδηγίες;
Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες παρουσιάζουν διατροφικά συμπληρώματα και τρόφιμα που μπορεί να βοηθήσουν άτομα με δυσκοιλιότητα σε 4 διαφορετικούς άξονες:
- Τη συχνότητα και την ποιότητα των κενώσεων
- Την ανακούφιση των γαστρεντερικών συμπτωμάτων
- Τις ανεπιθύμητες αντιδράσεις (φουσκώματα, πρήξιμο, πόνος και δυσφορία)
- Την ποιότητα ζωής
Συμπληρώματα φυτικών ινών
Τα συμπληρώματα ψυλλίου και ινουλίνης φαίνεται ότι αυξάνουν τη συχνότητα κενώσεων, σε αντίθεση με τα συμπληρώματα πολυδεξτρόζης και γαλακτο-ολιγοσακχαριτών. Επίσης, τα συμπληρώματα ψυλλίου μειώνουν το χρονο προσπάθειας κένωσης (straining), καθιστώντας τις κενώσεις λιγότερο δυσάρεστες. Αντιθέτως τα συμπληρώματα ινουλίνης μπορεί να αυξήσουν την παραγωγή αερίων, χωρίς όμως πρήξιμο.
Προτάσεις καλής πρακτικής:
- Προτείνονται δόσεις συμπληρωμάτων φυτικών ινών άνω των 10 γρ/ημέρα για κλινικά οφέλη σε άτομα με δυσκοιλιότητα, καθώς βελτιώνουν τις κενώσεις και τον χρόνο προσπάθειας για κένωση.
- Προτείνεται χορήγηση συμπληρωμάτων φυτικών ινών για τουλάχιστον 4 εβδομάδες για αύξηση της συχνότητας κενώσεων και βελτίωση συμπτωμάτων.
- Σε ανθρώπους που δυσκολεύονται να ανεχτούν διατροφικά συμπληρώματα φυτικών ινών, προτείνεται η χορήγηση να είναι σταδιακή και να αυξάνεται εβδομαδιαία, ώστε να μην παρατηρούνται παρενέργειες, όπως η παραγωγή αερίων.
- Παράλληλα με συμπληρώματα φυτικών ινών, προτείνεται επαρκής χορήγηση υγρών/νερού.
Συμπληρώματα προβιοτικών
Στο σύνολό τους, τα προβιοτικά μπορεί να βελτιώσουν συμπτώματα της δυσκοιλιότητας και να μειώσουν τα αέρια ωστόσο δεν είναι ξεκάθαρο αν κάποια συγκεκριμένα στελέχη βοηθούν περισσότερο από άλλα. Τα μόνα στελέχη που έχουν κάποιο κλινικό όφελος είναι τα B. lactis που φαίνεται ότι αυξάνουν τη συχνότητα, αλλά όχι τη σύσταση των κενώσεων.
Προτάσεις καλής πρακτικής:
Γενικώς, δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα να στηρίξουν τη χρήση προβιοτικών στη δυσκοιλιότητα. Ωστόσο, αν κάποιο άτομο επιθυμεί να χρησιμοποιήσει, σε συννενόηση με γιατρό, θα πρέπει να το κάνει για τουλάχιστον 4 εβδομάδες, ακολουθώντας τις οδηγίες της εταιρείας παραγωγής.
Διατροφικά συμπληρώματα
Κλινικά οφέλη στην αύξηση των κενώσεων, τη βελτίωση των συμπτωμάτων και τη μείωση του φουσκώματος και του κοιλιακού πόνου φαίνεται πως προσφέρει το οξείδιο του μαγνησίου (στην Ελλάδα βρίσκουμε και το υδροξείδιο του μαγνησίου ή γάλα μαγνησίας). Αντιθέτως, το συμπλήρωμα από το φυτό Senna δε φαίνεται να προσφέρει κάποιο κλινικό όφελος
Προτάσεις καλής πρακτικής:
Συμπλήρωμα οξειδίου του μαγνησίου σε δόση 0.5–1.5 γραμμάριο/ημέρα ξεκινώντας από τη χαμηλότερη ποσότητα και αυξάνοντας σταδιακά, με διάρκεια τουλάχιστον 4 εβδομάδων, προτείνεται για τη δυσκοιλιότητα.
Τρόφιμα
-
Ακτινίδιο και δαμάσκηνο:
Το ακτινίδιο και το δαμάσκηνο φαίνεται να είναι το ίδιο αποτελεσματικά με τα συμπληρώματα ψυλλίου στην αύξηση των κενώσεων και τη μείωση του χρόνου κένωσης. Μάλιστα προτείνονται αντί του συμπληρώματος ψυλλίου σε άτομα που εμφανίζουν αέρια, κοιλιακό πόνο ή φούσκωμα.
Προτάσεις καλής πρακτικής:
Προτείνεται κατανάλωση δύο με τριών ακτινιδίων καθημερινά για τουλάχιστον 4 εβδομάδες, με ή χωρίς το δέρμα. Προτιμάται το ακτινίδιο έναντι του συμπληρώματος ψυλλίου σε άτομα με φούσκωμα και κοιλιακό πόνο.
-
Κριθαρένιο ψωμί:
Για να έχει αποτελεσματικότητα η κατανάλωση κριθαρένιου ψωμιού, θα πρέπει να τρώμε 6-8 φέτες την ημέρα, γεγονός που μάλλον δεν είναι ρεαλιστικό – ωστόσο αυτή η ποσότητα φαίνεται πως βελτιώνει τη συχνότητα των κενώσεων.
Πού καταλήγουμε για τη χρόνια δυσκοιλιότητα;
Με βάση τα πιο επικαιροποιημένα στοιχεία, βελτίωση της δυσκοιλιότητας φαίνεται πώς υπάρχει με:
- Συμπληρώματα φυτικών ινών όπως το ψύλλιο και η ινουλίνη
- Οξείδιο μαγνησίου (γάλα μαγνησίας)
- Τρόφιμα όπως το ακτινίδιο και τα δαμάσκηνα